“Leer lewe sonder woede.” (Matt. 5: 21 – 26)(Erediens 15/2/26)

PREEK (Matt. 5: 21 – 26)

# Woede – die Here wil vanoggend met ons praat oor woede.

En die skrywer van die boek, wat ons tans in ons reeks gebruik, vertel ‘n tipiese storie oor woede.
Hy sê hy moes iewers ‘n praatjie gaan lewer en moes eers ‘n ent per vliegtuig en daarna ook ‘n ent per motor aflê.
Sy broer het hom op die lughawe kom haal.
En die eerste haakplek was al dat die vlug ‘n bietjie laat was.
Maar dit was toe hulle met die motor verder ry wat die groot probleem eintlik opduik.
Hulle beland in ‘n geweldige verkeersknoop, met die verkeer wat soms lank stilstaan.
En dit was so erg dat ons skrywer begin bang raak het hy gaan laat wees vir sy praatjie.
En so het die woede ook in hom begin opbou.
Hy sê hy kon dit voel opbou in sy liggaam – aan die begin eintlik al oor die vlug wat laat was, maar toe ook oor die simpel verkeer.
En sy broer, wat die verkeer in daardie omgewing goed geken het, het hom probeer gerusstel, maar hier binne-in het hy al kwater geword.
Gelukkig was sy broer toe reg met sy gerusstelling.
Die verkeer het begin vloei, en ons skrywer was toe meer as betyds vir sy praatjie.
En na die tyd ook baie vies vir homself, omdat hy eintlik onnodig kwaad geword het.
En hierdie gebeurtenis, sê hy, het hom toe ook gemotiveer om dieper in te gaan op die hele saak van woede – soos hoekom ‘n mens kwaad word, en ook hoe ons as Christene dit moet verstaan en hanteer.

# Maar dít wat met hierdie man gebeur het, is mos iets wat ons almal goed ken.

En ons weet dat daar baie dinge is wat ‘n mens kan laat kwaad word.
Iemand daag bv. nie op vir ‘n belangrike afspraak wat ons met die persoon gehad het nie.
Of ons staan in ‘n lang ry, wat nie wil beweeg nie – dalk by ‘n plek soos Binnelandse Sake.
Dit kan ook wees dat iemand ons beledig of slegsê, of ons beskinder, en ons kom dit te hore.
Wanneer ons verkleineer word, of geminag word, of veronreg word, is dit eintlik moeilik om nie kwaad te word nie.
So, ons weet almal goed wat dit is om kwaad te word.
En daar is eintlik ook baie om daaroor te sê.

# Maar kom ons vra op hierdie punt net eers: Wat het Jesus oor woede gesê?

En hoe moet ons optree as ons dink aan wat Hy daaroor gesê het?
Natuurlik is dit wat Jesus gesê het oor woede nie al wat daar in die Bybel oor woede gesê word nie, maar kom ons lees weer die eerste 2 verse wat ons vroeër gelees het.
Jesus sê daar: “Julle het gehoor dat daar van die ou tyd af aan die mense gesê is: ‘Jy mag nie moord pleeg nie; en elkeen wat moord pleeg is strafbaar voor die regbank. Maar Ek sê vir julle: Elkeen wat vir sy broer kwaad is, is al strafbaar voor die regbank. Verder, elkeen wat sy broer uitskel vir ‘n gek, is strafbaar voor die Joodse Raad; en wie hom uitskel vir ‘n idioot, is strafbaar met die helse vuur.”
Dis baie sterk taal wat Jesus hier gebruik!
Maar ek glo dis omdat Jesus geweet het hoe gevaarlik woede kan wees.
Dis omdat Hy geweet het dis juis woede wat baie keer aanleiding gee tot geweld en moord.
Dink maar aan padwoede en padmoorde in ons eie tyd, of moorde wat gepleeg word uit weerwraak, soos in die bendegeteisterde gebiede.
Of dink aan baie van die gesinsmoorde wat plaasvind.
Dit is alles voorbeelde van woede wat oorgaan in moord.
En baie belangrik: Jesus trek basies ‘n reguit lyn tussen woede en moord.
Vir Hom is ‘n hart wat kwaad is, nie ver van ‘n hart wat moor nie.
In albei gevalle is die ingesteldheid hier binne-in ons dieselfde.
Dis dieselfde woede.
Dit lei net nie altyd tot die daad van moord nie.
Soms wil ons wel uit woede dalk ‘n ander persoon as ‘t ware ook met ons woorde vermoor.
Ons sê die persoon sleg, of kraak sy of haar karakter af.
Ons pleeg karaktermoord, soos dit dan ook genoem word.
So, n.a.v. Jesus se woorde, kan ons sê: Ek hoef nie ‘n vuurwapen of ‘n dolk in my hand te hê om die sesde gebod te oortree nie.
Nee, ek kan hierdie gebod oor moord reeds in my hart of in my gedagtes oortree.

# Maar ek dink Jesus se baie sterk taal oor woede wil ons help.

Dit wil vir ons die pad aanwys na ‘n goeie en mooi lewe.
Na ‘n lewe waarin ons nie deur woede vergiftig word, of gevange gehou word nie.
In Gal. 5: 20 sê Paulus dat woede iets is wat uit ons sondige natuur opkom.
En net daarna noem hy in vers 22 verskeie dinge wat eintlik reg teenoor woede staan, en wat deel is van die vrug van die Gees in ons lewe.
Dit is dinge soos liefde en vrede en geduld en vriendelikheid.
En dít is hoe die goeie en mooi lewe lyk wat Jesus vir ons in gedagte het: Liefde, vrede, geduld, vriendelikheid en nog baie meer.
En belangrik: So ‘n goeie en mooi lewe is moontlik.
Ook ‘n lewe sonder woede is moontlik, wanneer ons gehoorsaam is aan Jesus.
En wanneer ons sy Gees in ons hart en in ons binneste laat regeer.

# Maar nou sal iemand dalk vra: Hoekom het die Here ons dan so gemaak dat ons woede kan ervaar?

En is daar nie iets soos geregverdigde woede nie?
‘n Mens wil amper ook sê: Maar dis tog menslik onmoontlik om nooit kwaad te word nie.
As jy dink aan wat alles in die wêreld gebeur en wat mense mekaar aandoen, dan kan jy baie keer nie keer dat daar woede in jou opkom nie.
En daarby lees ons in die Bybel daarvan dat Jesus ook soms kwaad geword het.
Die een keer was bv. toe Hy al die mense wat op die tempelterrein goed gekoop en verkoop het, daar uitgejaag het.
Jesus was kwaad omdat mense die tempel onteer het en daarvan ‘n rowersnes gemaak het, soos Hy dit gestel het.
So daar kan tog geleenthede wees wanneer ons woede geregverdig is.
Dink maar aan gevalle waar mense dronk bestuur en dan ander se dood veroorsaak?
Of waar ‘n kind verkrag en vermoor word?
Of waar iemand ‘n klomp bejaardes uit hulle spaargeld bedrieg?
As sulke dinge ons kwaad laat voel, en dalk aan ‘n betoging of ‘n petisie laat deelneem, is dit tog geregverdigde woede.
Dit wys dat ons nie onreg kan verdra nie.
En, ja, dit wys dat ons geskape is na die beeld van ons regverdige God wat onreg haat.

# Maar dit bring ons by ‘n baie belangrike vraag: Wat maak ‘n mens met jou woede?

Sê bv. jy ervaar woede oor mense wat dronk bestuur, of mense wat kinders molesteer.
Dan is daar dalk iewers ‘n groep mense wat hulle beywer vir beter wetgewing en beter wetstoepassing ten opsigte van hierdie probleme.
En kan jy aansluit by so ‘n groep, en deelneem aan hulle aksies.
Die skrywer van die boek van ons reeks het juis in ‘n vorige boek die voorbeeld genoem van ‘n groep met die naam “Mothers against drunk driving.”
En daar is waarskynlik ma’s in daardie groep wat juis kinders verloor het a.g.v. dronk bestuurders.
Maar so ‘n groep kan ‘n mens dan help om jou geregverdigde woede oor ‘n sekere saak reg te kanaliseer.
Jy neem m.a.w. nie die reg in eie hande nie, maar jy gebruik jou woede om positiewe verandering te laat plaasvind.

# Die belangrike punt is: Ons woede moet reg bestuur en hanteer word.

En hier kan ons dan ook aan Paulus se woorde dink in 4: 26 en 27 “As julle kwaad word, moenie sondig nie, en moenie ‘n dag kwaad afsluit nie. Moenie die duiwel vatkans gee nie.”
In die 2020-vertaling van die Bybel sê Paulus in hierdie verse: “Word kwaad, maar moenie sondig nie. Laat die son nie ondergaan oor julle woede nie. Moenie vir die Duiwel ‘n plek gee nie.”
As dit moontlik is, moet ons dinge met mekaar uitsorteer voor ons gaan slaap.
En dit sluit ook ons woede in.
Dis eenvoudig erg om kwaad vir mekaar te gaan slaap.
En aan die anderkant goed om die dag in vrede met mekaar af te sluit.

# Ons woede moet reg bestuur word.

En wanneer ons die Heilige Gees toelaat om sy vrug in ons lewens te dra, kan ons ons woede reg bestuur.
So bv. kan ons iets wat ons kwaad gemaak het, uitpraat met die persoon of mense wat ons kwaad laat word het.
Dis natuurlik nie altyd maklik of moontlik nie.
Maar ek sou sê dít is tog hoe dit moet wees in die goeie en mooi lewe wat Jesus vir ons in gedagte het.
Dat ons dinge met mekaar uitpraat, sodat daar vrede en versoening tussen ons kan wees, en nie ‘n woede wat bly draal nie.
Dit kan natuurlik ook wees dat ons nog woede binne-in ons het oor iets, of dinge, wat in die verlede met ons gebeur het.
Dalk het iemand ons ‘n groot onreg aangedoen, en kan ons net nie van die woede daaroor ontslae raak nie.
Dan is professionele hulp dalk ‘n opsie om te oorweeg.
Of dalk is daar wel ‘n vriend of vriendin, of ‘n familielid met wie jy hierdie las van jou kan deel.
En dit kan ook wees dat die persoon wat jou veronreg het nie vandag meer lewe nie.
In so ‘n geval kan dit dalk help om ‘n brief aan die persoon te skryf en jou emosies daarin uit te druk.
Maar dan, dan moet jy daardie brief in die hande van die Here oorgee.
a.w. dan moet jy jou woede vir die Here gee, sodat Hy jou stukkende hart kan begin gesond maak.

# In die Bybel is daar mos ‘n aantal psalms wat wraakpsalms genoem word.

Dis eintlik ook soos briewe wat aan die Here se adres gerig is, maar dit bevat wraakgedagtes.
En party van hierdie gedagtes is baie erg en druk ook ‘n erge woede uit.
Hoor bv. maar net hoe kwaad is die digter van Ps. 139, en hoe reguit praat hy met die Here daaroor.
Hy sê in vers 19 tot 22 van die psalm: 139 “As U tog maar die goddelose uit die weg wou ruim, o God! Gaan weg van my af, julle moordenaars! Dit is hulle wat bose planne teen U smee, wat so vals teen U optree. Moet ek u haters dan nie haat nie, Here, moet ek nie ‘n weersin hê in mense wat teen U in opstand is nie? Ek haat hulle met ‘n uiterste haat, want hulle is ook my vyande.”
Hierdie woorde is dalk vir ons skokkend!
Hoe kan jy so openlik sê dat jy ander mense haat?
En hoe kan ‘n gelowige so praat?
Maar ‘n mens kan baie duidelik die woede in hierdie psalmdigter se woorde hoor.
En die belangrike punt is dan ook: Hy gee sy woede vir die Here.
Hy spreek dit uit in ‘n gebed tot die Here, in ‘n psalm.
Ja, hy gee dit oor aan die Here en vertrou dat die Here die onreg wat plaasvind of plaasgevind het, sal regstel.

# Ek wil nog net ‘n laaste punt beklemtoon.

En dit gaan oor hoekom ons soms kwaad word.
‘n Belangrike rede waarom ons kan kwaad word vir iemand of vir ‘n sekere situasie, is omdat ons nie in beheer voel nie.
Die ander persoon het bv. nie opgetree soos ons wou hê nie.
En ons is nie in beheer nie – ons kan die persoon ook nie maak doen wat ons wil hê nie.
En nou is ons kwaad.
Maar dis hier waar ons die Here nog meer en meer moet leer vertrou.
Paulus sê mos: “God is vír ons, wie kan dan teen ons wees.” (Rom. 8:31)
En omdat God vír ons is en by ons is, hoef ons nie die reg in eie hande te neem en ander kwaad aan te doen nie.
Hoef ons nie kwaad met kwaad te vergeld nie.
Word kwaad, ja, sê Paulus, maar moenie sondig nie.
Word kwaad, maar laat dit aan die Here oor wanneer ander jou dalk sleg behandel en jy in elk geval nie beheer het oor hulle optrede nie.
En leer, al meer en meer, om ‘n lewe sonder woede te leef.
Want jy leef reeds in die koninkryk van God.
Jy leef reeds die goeie en mooi lewe wat Jesus, in sy liefde, en deur sy kruisdood, vir ons kom moontlik maak het.

AMEN